Sosyal Medyada Hakaret Suçu ve Cezası: Haklarınızı Nasıl Korursunuz?
- Av. Esra Özer
- 25 Oca
- 10 dakikada okunur
Güncelleme tarihi: 27 Oca
İnternet, pek çok kişi için bir “özgürlük alanı” gibi görünse de aslında devasa bir dijital arşive benzer. Bir anlık öfkeyle yazdığınız yorum, paylaştığınız bir hikâye ya da attığınız bir mesaj; ekran görüntüsüyle kayda alınabilir, başkaları tarafından çoğaltılabilir ve aylar sonra bir soruşturma dosyasının parçası hâline gelebilir.
Sosyal medyada anonim bir hesabın arkasına saklanmak, hukuki sorumluluğu ortadan kaldırmaz; zira dijital izler çoğu zaman sanıldığından daha kolay tespit edilebilir. Bu nedenle “nasıl olsa internet” rahatlığıyla kurulan cümlelerin, gerçek hayatta doğurabileceği sonuçlar dikkate alınmalı; ifade özgürlüğü ile kişilik haklarının sınırının nerede başladığı ve nerede bittiği bilinmelidir.
Hukuki Tanım: TCK Kapsamında Hakaret Suçu
Bir sözün kırıcı, rahatsız edici veya nezaket dışı olması, ceza hukuku açısından otomatik olarak hakaret suçu oluşturmaz. Ceza hukuku, her incitici ifadeyi değil; yalnızca kişinin onur, şeref ve saygınlığına yönelen saldırıları yaptırıma bağlar.
Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesinde hakaret suçu, iki temel şekilde tanımlanmıştır:
Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat edilmesi (örneğin, ''Benim evimden para çaldı''),
Ya da sövme suretiyle kişinin onur, şeref ve saygınlığına saldırılması (örneğin, ''Hırsızsın.'').
Bu nedenle hukuki değerlendirme yapılırken yalnızca kullanılan kelimeye değil; ifadenin anlamına, bağlamına, muhatabına ve söyleniş amacına bakılır. Ceza hukukunda önemli olan, sözün kişinin toplumsal değerini hedef alıp almadığıdır.
Hakaret – Eleştiri Ayrımı
Hakaret suçunda korunan hukuki değer, bireyin toplum içindeki kişilik değeridir. Buna karşılık eleştiri, düşünceyi açıklama özgürlüğünün bir parçasıdır ve sert, rahatsız edici hatta incitici olabilir. Ancak eleştiri, kişiyi değersizleştirmeye veya küçük düşürmeye yönelmiyorsa, ceza hukuku sınırlarının dışında kalır.
Bu ayrım özellikle sosyal medya paylaşımlarında önemlidir. Zira tartışma ortamında kullanılan her sert ifade, ceza sorumluluğu doğurmaz. Bir sözün hakaret sayılabilmesi için, karşı tarafı toplum nezdinde aşağılamaya, itibarsızlaştırmaya veya suç isnadı altında bırakmaya elverişli olması gerekir.
Örnek Üzerinden Hukuki Değerlendirme
Bir kişiye;
“Ezik”, “saygısız”, “görgüsüz” gibi ifadeler yöneltilmesi, çoğu durumda kişisel değerlendirme veya kaba eleştiri kapsamında kalır. Bu tür sözler, rahatsız edici olsa da her zaman ceza hukuku anlamında hakaret olarak kabul edilmez.
Buna karşılık;
“Haysiyetsiz”, “alçak”, “hırsız” gibi ifadeler, kişinin ahlaki bütünlüğünü veya dürüstlüğünü hedef aldığı için doğrudan onur ve saygınlığa saldırı niteliği taşır. Özellikle “hırsız” gibi ifadeler, bir suç isnadı içerdiğinden hakaret suçunun tipik örneklerindendir.
Burada belirleyici olan, ifadenin muhatabı toplum nezdinde küçük düşürmeye elverişli olup olmadığıdır. Ceza hukuku, kişisel kırgınlıkları değil; kişilik değerine yönelen saldırıları cezalandırır.
Sosyal Medyada Hakaretin Nitelikli Hali (Aleniyet)
Hakaret suçunun sosyal medyada işlenmesi, çoğu durumda suçun nitelikli hâlini oluşturur. Bunun temel nedeni, hakaretin yalnızca muhatabı değil, belirsiz sayıda üçüncü kişiyi de muhatap alacak şekilde gerçekleştirilmesidir.
Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesinin 4. fıkrası uyarınca, hakaret suçunun alenen işlenmesi hâlinde ceza altıda bir oranında artırılır. Bu artırıma uygulamada “aleniyet artırımı” denilmektedir.
Aleniyet Ne Demektir?
Aleniyet, bir sözün veya davranışın belirli bir kişiyle sınırlı kalmayıp, başkaları tarafından da algılanabilir, görülebilir veya öğrenilebilir nitelikte olmasıdır. Burada önemli olan, kaç kişinin gerçekten gördüğü değil; görülme ihtimalinin bulunmasıdır.
Bu nedenle sosyal medya paylaşımları, çoğu zaman aleniyet unsurunu doğrudan taşır. Profilin herkese açık olması, paylaşımın altına yorum yapılması veya içeriğin başkaları tarafından paylaşılabilir olması, aleniyetin varlığı için yeterlidir.
Günlük Hayattan Açık Örnek
Bir kişiye:
WhatsApp, Telegram veya Instagram DM üzerinden özel mesajla küfür edilmesi hâlinde, hakaret alenî sayılmaz.
Buna karşılık, Instagram’da bir fotoğrafın altına, Twitter’da (X) herkese açık bir paylaşımın altına veya Facebook’ta açık bir gönderi altına aynı sözlerin yazılması hâlinde, hakaret alenî şekilde işlenmiş olur.
Bu iki durum arasında ceza açısından doğrudan fark vardır. İkinci durumda, mağdurun yalnızca bireysel onuru değil, toplum önündeki itibarı da hedef alınmış kabul edilir.
“Herkes Görmedi Ama…” Savunması Neden Geçerli Değildir?
Uygulamada sıkça şu savunma yapılır:
“Paylaşımı çok az kişi gördü” veya “Kimse görmeden sildim”.
Ancak aleniyet için, fiilin fiilen kaç kişi tarafından görüldüğü değil; görülmeye elverişli olup olmadığı esas alınır. Yani paylaşım kısa süre yayında kalmış olsa dahi, herkese açık bir ortamda yapılmışsa aleniyet unsuru oluşur.
Bu nedenle:
Bir tweetin birkaç dakika sonra silinmesi,
Yorumun daha sonra kaldırılması,
Paylaşımın az etkileşim alması
aleniyet değerlendirmesini ortadan kaldırmaz.
Kapalı Hesaplar ve Aleniyet Meselesi
Sosyal medya hesabının “gizli” olması da her zaman aleniyeti ortadan kaldırmaz. Hesap, sınırlı sayıda kişiye açık olsa bile, paylaşımların belirli bir kişiyle sınırlı olmaksızın başkaları tarafından görülmesi mümkünse, aleniyet unsuru hâlâ gündeme gelebilir.
Örneğin:
200 takipçisi olan kapalı bir Instagram hesabında yapılan hakaret içeren paylaşım,
Birden fazla kişinin bulunduğu bir WhatsApp grubunda yazılan hakaret,
özel bir mesajlaşma gibi değerlendirilmez; aleniyet tartışması doğabilir.
İsim Vermeden Hakaret (Matufiyet Şartı)
Sosyal medyada hakaret suçlarında en sık yapılan yanılgılardan biri, kişinin adının açıkça yazılmamasının sorumluluğu ortadan kaldıracağı düşüncesidir. Oysa ceza hukuku açısından belirleyici olan, ismin yazılıp yazılmadığı değil; hakaretin kime yöneltildiğinin anlaşılabilir olup olmadığıdır.
Türk Ceza Kanunu’nun 126. maddesi uyarınca; hakaret içeren söz veya isnadın, mağdura yöneldiğinin tereddütsüz şekilde anlaşılması hâlinde, kişinin adı açıkça belirtilmemiş olsa dahi suç oluşur. Bu ilke, uygulamada “matufiyet şartı” olarak adlandırılır.
Matufiyet Ne Anlama Gelir?
Matufiyet, kullanılan sözlerin belirli bir kişiye yönelmiş olmasını ifade eder. Yani üçüncü kişiler, paylaşıma baktıklarında “bu söz kime söylenmiş” sorusunun cevabını makul biçimde verebiliyorsa, matufiyet şartı gerçekleşmiş kabul edilir.
Burada önemli olan:
Paylaşımı yapan kişinin kimi kastettiği değil,
Paylaşımı okuyanların kimi anlayabildiğidir.
Günlük Hayattan Açık Bir Örnek
“Şu kanalın sabah programını sunan sarışın sunucu tam bir yalancı” şeklinde yapılan bir paylaşımda, eğer bu tanıma uyan tek bir kişi varsa, isim yazılmamış olsa dahi hakaret o kişiye yönelmiş kabul edilir.
Aynı şekilde;
“Şu ilçedeki tek diş hekimi hırsız”,
“Bu ofiste herkesi dolandıran avukat bozuntusu”,
“Son albümü çıkaran kadın şarkıcı ahlaksız”
gibi ifadeler, muhatabı çevresindeki kişiler tarafından kolayca teşhis edilebiliyorsa, isim verilmemesi suçun oluşmasını engellemez.
“Herkes Üzerine Alınabilir” Savunması Ne Zaman Geçerli Olur?
Matufiyetin olmadığı durumlar da vardır. Eğer ifade;
Belirsiz,
Genel,
Herhangi bir kişiyi işaret etmeyecek kadar muğlak
ise, hakaret suçundan söz edilmesi zorlaşır.
Örneğin:
“Bazı insanlar çok yalancı”,
“Televizyondaki sunuculara güven olmaz”,
gibi genellemeler, belirli bir kişiye yönelmediği sürece matufiyet şartını karşılamaz.
Sosyal Medyada Matufiyet Neden Daha Kolay Oluşur?
Sosyal medya paylaşımları, bağlamdan kopuk değerlendirilmez. Paylaşımın:
Öncesinde yapılan tartışmalar,
Daha önce atılan tweetler veya story’ler,
Etiketler, emojiler, alıntılar,
Aynı gün yapılan başka paylaşımlar
birlikte ele alınır. Bu nedenle, tek başına masum görünen bir cümle bile, önceki paylaşımlarla birleştiğinde belirli bir kişiye yönelmiş kabul edilebilir.
Uygulamada sıkça karşılaşılan durum şudur: Kişi, isim yazmadığını düşünerek kendini güvende sanır; ancak paylaşımların bütünü okunduğunda, hedef alınan kişinin kim olduğu açıkça ortaya çıkar.
İspat ve Delil Toplama Rehberi
Sosyal medyada hakaret dosyalarında vatandaşın yaptığı en büyük hata, yalnızca ekran görüntüsü (screenshot) almakla yetinmektir. Ekran görüntüsü önemli bir başlangıçtır; ancak tek başına çoğu zaman yeterli ve tartışmasız bir delil niteliği taşımaz.
Dijital içerikler kolayca silinebilir, değiştirilebilir veya inkâr edilebilir. Bu nedenle hakaret içeren bir paylaşım görüldüğünde, delil toplama sürecinin ilk andan itibaren doğru yöntemlerle yürütülmesi gerekir.
Noter e-Tespit: En Güçlü Delil
Hakaret içeren paylaşım veya yorumlar için en güvenli ve güçlü yöntem, noter e-tespit işlemidir.
Noter, ilgili içeriğin:
hangi platformda yer aldığını,
hangi kullanıcı hesabı tarafından paylaşıldığını,
paylaşımın tarih ve saatini,
içeriğin birebir metnini veya görselini
resmî bir tutanakla tespit eder.
Bu işlem yapıldıktan sonra paylaşım silinse bile, artık içerik hukuken sabitlenmiş olur. Ceza yargılamasında, noter tespiti yüksek ispat gücüne sahiptir ve inkâr savunmalarını büyük ölçüde etkisiz hâle getirir.
Ekran Görüntüsü Tuzağı
Uygulamada en sık karşılaşılan savunma şudur:
“Bu görsel montaj, ben böyle bir şey yazmadım.”
Sadece ekran görüntüsüne dayanan dosyalarda bu savunma, süreci uzatabilir ve teknik inceleme yapılmasını gerektirebilir. Çünkü tek başına bir görsel dosyasının:
ne zaman alındığı,
hangi hesaba ait olduğu,
sonradan düzenlenip düzenlenmediği
kolayca tartışma konusu yapılabilir.
Bu nedenle ekran görüntüsü alınırken:
Paylaşımın URL adresi mutlaka görünür şekilde kaydedilmeli,
Tarih ve saat bilgisi ekranda yer almalı,
Mümkünse paylaşımı yapan hesabın kullanıcı adı ve profil bilgileri de kadraja alınmalıdır.
URL Neden Hayati Önem Taşır?
URL, içeriğin dijital adresidir. Savcılık ve mahkeme, URL üzerinden:
platformdan resmî bilgi talep edebilir,
paylaşımın gerçekten o hesaba ait olup olmadığını teyit edebilir,
paylaşım silinmiş olsa bile kayıtların izini sürebilir.
URL olmadan yapılan başvurularda, delil tespiti çoğu zaman zorlaşır ve süreç uzar.
İçerik Silinirse Her Şey Biter mi?
Hayır. Hakaret içeren paylaşımın silinmiş olması, suçun işlendiği gerçeğini ortadan kaldırmaz. Ancak silinen içerik için önceden sağlam delil toplanmamışsa, ispat yükü ağırlaşır.
Bu nedenle sosyal medyada hakarete uğrayan kişilerin:
“Nasıl olsa duruyor, sonra bakarım” yaklaşımından kaçınması,
İçerik yayındayken delili sağlamlaştırması
kritik öneme sahiptir.
Hukuki Savunma Mekanizmaları
Sosyal medyada hakaret iddiaları her zaman “tek taraflı” değildir. Ceza hukuku, olayın nasıl başladığını, tarafların karşılıklı davranışlarını ve hakaretin hangi psikolojik ve fiilî ortamda gerçekleştiğini birlikte değerlendirir. Bu nedenle bazı durumlarda, hakaret fiili teknik olarak oluşsa bile cezada indirim yapılması ya da cezasızlık gündeme gelebilir.
Haksız Fiile Tepki (TCK m.129)
Türk Ceza Kanunu’nun 129. maddesi, hakaretin haksız bir fiile tepki olarak işlenmesi hâlinde, hâkime cezada indirim yapma veya ceza vermeme yetkisi tanır.
Burada önemli olan nokta şudur: Hakaret, kendiliğinden ve durup dururken değil; mağdurun haksız bir davranışına tepki olarak gerçekleşmiş olmalıdır.
Günlük Hayattan Örnek:
Bir kişinin sizi dolandırması, ağır şekilde tehdit etmesi veya açıkça itibarsızlaştırması sonrasında, öfke anında ona yönelik hakaret içeren bir paylaşım yapmanız hâlinde, bu durum “haksız fiile tepki” kapsamında değerlendirilebilir. Bu durumda hâkim, olayın ağırlığına ve tarafların durumuna göre:
cezada indirim yapabilir,
hatta hiç ceza vermemeyi tercih edebilir.
Ancak burada kritik sınır şudur: Tepki, orantısız ve kopuk olmamalıdır. Aylar sonra yapılan, planlı ve yoğun hakaretler bu kapsamda değerlendirilmez.
Karşılıklı Hakaret
Sosyal medyada sıkça karşılaşılan bir diğer durum ise karşılıklı hakarettir. Tartışmanın iki tarafının da birbirine yönelik onur kırıcı ifadeler kullanması hâlinde, ceza hukuku olayı tek taraflı değerlendirmez.
Karşılıklı hakaret hâlinde mahkeme;
olayın nasıl başladığını,
ilk hakaretin kimden geldiğini,
tarafların sözlerinin ağırlığını,
zamanlama ve sürekliliği
birlikte değerlendirir.
Uygulamada, özellikle aynı tartışma içinde ve kısa zaman aralığında karşılıklı olarak yapılan hakaretlerde, mahkeme her iki taraf açısından da ceza vermeme yoluna gidebilir.
“Sen Başlattın” Savunması Tek Başına Yeterli midir?
Toplumda yaygın olan “sen başlattın” yaklaşımı, tek başına otomatik bir kurtarıcı değildir. Ancak:
ilk hakaretin karşı taraftan gelmiş olması,
cevabın hemen ve aynı bağlamda verilmiş olması,
kullanılan ifadelerin ağırlık bakımından benzer düzeyde olması
hâlinde bu savunma hukuki karşılık bulabilir.
Buna karşılık, ilk hakaretten çok sonra yapılan, daha ağır ve farklı platformlara taşınan paylaşımlar, karşılıklı hakaret kapsamında değerlendirilmez.
Şikayet Süresi
Sosyal medyada hakaret suçlarında en sık yapılan hatalardan biri, “sonra ilgilenirim” düşüncesiyle şikâyet süresinin kaçırılmasıdır. Oysa ceza hukuku bu konuda oldukça katıdır.
6 Ay Kuralı: Şikâyet Süresi
Hakaret suçu, kural olarak şikâyete bağlı suçlar arasındadır. Kural olarak şikâyet süresi, mağdurun fiili ve faili öğrenmesiyle başlar. Ancak 7531 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 14. maddesiyle, Türk Ceza Kanunu’nun 73. maddesine önemli bir sınırlama getirilmiş olup, bu genel kurala hakaret suçu bakımından bir üst süre istisnası getirilmiştir.
Buna göre; hakaret fiili, mağdur tarafından geç öğrenilmiş olsa dahi, fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yıl geçtikten sonra şikâyet hakkı tamamen ortadan kalkacaktır. Bu sürenin dolmasıyla birlikte, mağdurun şikâyette bulunması artık mümkün olmayacak; şikâyet yokluğu nedeniyle ceza yargılaması yapılamayacaktır.
Başka bir ifadeyle, kişi hakarete uğradığını iki yıl içinde fark etmemiş veya herhangi bir nedenle şikâyet yoluna gidememiş olsa bile, iki yıllık kesin sürenin dolmasıyla birlikte şikâyet hakkını kaybedecek ve dosya muhakeme şartı eksikliği sebebiyle ceza yargılamasına konu edilemeyecektir.
Ceza Davası Bitse Bile Hukuk Davası Mümkün mü?
Evet. Bu nokta çoğu zaman gözden kaçırılır.
Ceza dosyasının:
önödeme ile,
mahkumiyet ile,
hatta beraatle
sonuçlanması, hukuk mahkemelerinde açılabilecek tazminat davasını engellemez.
Hakarete uğrayan kişi:
Kişilik haklarının ihlali nedeniyle,
Manevi tazminat talebiyle
Asliye Hukuk Mahkemesi’nde dava açabilir.
Burada ceza davasındaki deliller, hukuk davasında kuvvetli dayanak oluşturur. Özellikle noter tespiti, ekran kayıtları ve ceza dosyasındaki belgeler, hukuk yargılamasında sıkça kullanılır.
Hakaret Suçunun Cezası ve Önödeme
Sosyal medya üzerinden işlenen hakaret suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 125/2. maddesi kapsamında, suçun sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenmiş sayılması nedeniyle üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılabilir. Hakaretin, herkese açık bir profil, paylaşım veya yorum alanında yapılması hâlinde ise suç alenen işlenmiş kabul edilir ve ceza 1/6 oranında artırılır.
Uzlaşma ve Önödeme Süreci
Hakaret suçu, uzun süre uzlaşmaya tabi suçlar arasında yer almıştır. Bu sistemde savcılık, dava açmadan önce tarafları bir uzlaştırmacıya yönlendirirdi. Taraflar uzlaşırsa dosya kapanır, uzlaşma sağlanamazsa yargılama devam ederdi.
Uzlaşma kapsamında:
Özür dilenmesi,
Belirli bir miktar bağış yapılması,
Manevi tatmin sağlayacak bir edim
kararlaştırılabiliyordu.
2024 yılında yapılan yargı paketi düzenlemeleriyle birlikte, hakaret suçunun basit hâli bakımından önödeme imkânı gündeme gelmiştir. Buna göre; suçun nitelikli hâllerinin bulunmaması, failin daha önce aynı suçtan mahkûm olmamış olması ve kanunda öngörülen şartların sağlanması hâlinde, savcılık tarafından belirlenen önödeme bedelinin devlet hazinesine ödenmesi suretiyle kamu davası açılmadan dosya kapatılabilir.
Önödeme teklifinin kabul edilmesi hâlinde:
Hakkında kamu davası açılmaz,
Açılmış dava varsa düşer,
Kişi hakkında mahkûmiyet kararı verilmez.
Önödeme, mağdurla uzlaşma anlamına gelmez ve ödeme doğrudan mağdura yapılmaz. Bu nedenle önödeme yolunun tercih edilmesi, mağdurun hukuk mahkemelerinde manevi tazminat davası açma hakkını ortadan kaldırmaz.
Hem ceza yargılamasıyla karşı karşıya kalmamak hem de adli sicil bakımından olumsuz sonuçlarla karşılaşmamak açısından, önödeme süreci teknik ve dikkatle yönetilmesi gereken bir aşamadır. Bu aşamada yapılacak hatalı bir değerlendirme, geri dönüşü olmayan sonuçlar doğurabilir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Hakaret içerikli bir tweeti “RT” yapmak veya beğenmek (like) suç mudur?
Hakaret içeren bir paylaşımı yalnızca beğenmek, kural olarak hakaret suçunu oluşturmaz. Beğeni, çoğu durumda paylaşımı sahiplenme veya yeniden üretme anlamına gelmez. Ancak hakaret içeren bir içeriği RT yapmak, yani kendi hesabınızdan tekrar paylaşarak daha geniş kitlelere ulaştırmak, fiilin yayılmasına katkı sağladığı için suça iştirak kapsamında değerlendirilebilir. Bu nedenle RT ile like arasında hukuki açıdan önemli bir fark vardır.
“Fake” (sahte) hesaplar gerçekten bulunabilir mi?
Zor olsa da imkânsız değildir. Emniyet birimlerinin bilişim suçlarıyla ilgili teknik imkânları sayesinde; IP kayıtları, giriş-çıkış zamanları, kullanılan cihazlar, mail adresleri ve platform kayıtları üzerinden failin kimliğine ulaşılması mümkündür. Özellikle noter tespiti ve URL bilgileri mevcutsa, tespit süreci çok daha sağlıklı ilerler.
Hakaret içeren paylaşımı sildim, yine de dava açılır mı?
Evet. Paylaşımın silinmiş olması, suçun hiç işlenmemiş sayılması sonucunu doğurmaz. Hakaret içeriği yayındayken usulüne uygun şekilde tespit edilmişse (örneğin noter e-tespit ile), silme işlemi yalnızca ceza miktarı veya değerlendirme aşamasında lehe bir unsur olarak dikkate alınabilir; ancak sorumluluğu tamamen ortadan kaldırmaz.
Paylaşımı ben yazmadım, hesabım başkalarının eline geçmiş olabilir mi savunması işe yarar mı?
Bu savunma mümkündür ancak soyut iddia olarak ileri sürülmesi yeterli değildir. Hesabın ele geçirildiği, başkası tarafından kullanıldığı veya güvenlik ihlali yaşandığı somut verilerle desteklenmelidir. Aksi hâlde, paylaşımın hesap sahibine ait olduğu kabul edilir.
Hakaret yorumunu yazan kişi yurt dışındaysa ne olur?
Failin yurt dışında bulunması, şikâyet hakkını ortadan kaldırmaz. Ancak soruşturmanın yürütülmesi ve tespit süreci daha uzun ve teknik olabilir. Uluslararası adli yardımlaşma prosedürleri devreye girebilir. Bu durum, dosyanın düşmesi anlamına gelmez.
Hakaret özel mesajla (DM) yapılmışsa da suç olur mu?
Evet. Hakaretin özel mesajla yapılması, suçun oluşmasını engellemez. Ancak bu durumda “aleniyet” unsuru bulunmadığı için cezada artırım uygulanmaz. Yani suç oluşur, fakat aleni hakarete göre daha hafif değerlendirilir.
Hakarete karşılık verirsem ben de suçlu olur muyum?
Karşılık olarak hakaret edilmesi hâlinde karşılıklı hakaret gündeme gelir. Bu durum, hâkimin ceza vermemesi veya indirim yapması sonucunu doğurabilir; ancak otomatik bir cezasızlık anlamına gelmez. Olayın bütünlüğü ve orantı çok önemlidir.
Yorumlar